Tjiftjaf

Lentegevoel

 

Het lijkt wel lente. Vanmiddag hoorde ik in het Prielenbos in Zoetermeer groene kikkers kwaken en toen ik thuis kwam bromde een bruine kikker in de vijver. Futen, Podiceps cristatus, zwemmen met bedelende jongen en er zijn ook kleine meerkoetjes gezien. De tjiftjaf, Phylloscopus collybita, hoor je nog regelmatig zingen. Mijn voorjaarsgevoel is bijna compleet.

 

Fuut Podiceps cristatus

Fuut op het nest met vier eieren een maand geleden. De jongen zullen nu wel halfwas zijn. Foto AvBH.

 

Tjiftjaf Phylloscopus collybita

Verborgen blijvend tussen het blad zoekt de tjiftjaf naarstig naar insecten. Deze vogel vliegt straks als het donker is verder. Morgen zit hier een andere tjiftjaf. Foto AvBH

Helaas is het van korte duur. Als de temperatuur na morgen omlaag gaat, kruipen de kikkers weg in de bodem voor een overwintering tot maart. De tjiftjaffen die je nu overal hoort zingen schuiven ’s nachts naar het zuiden op. De jonge futen zullen het waarschijnlijk wel halen. Als de vorst nog even wegblijft, trekken ze straks achter hun ouders aan naar het open water van rivieren en Delta. Zet de winter streng door, zoals vorig jaar, dan zoeken ze hun toevlucht op zee.

 

Fitis

De fitis, Phylloscopus trochilus, lijkt uiterlijk heel veel op de tjiftjaf waardoor ze alleen voor geoefende vogelliefhebbers uit elkaar te houden zijn. Maar in de lente is het eenvoudig. De zang is totaal anders. Zingt de tjiftjaf voortdurend zijn eigen naam met weinig variaties, de fitis laat een prachtig aflopend riedeltje horen met aan het einde een kleine opleving. De zang van de fitis staat wat schoonheid betreft voor mij op dezelfde hoogte als die van de merel!

Fitis en tjiftjaf zitten soms vlak bij elkaar te zingen, maar meestal kiezen ze verschillende gebieden. De fitis houdt meer van lagere bossages met struiken eronder, terwijl de tjiftjaf liever in oudere parken zit met hoge bomen. En de fitis zit meestal lager te zingen dan de tjiftjaf. Na de broedtijd is het onderscheid weer veel moeilijker, dan valt de terreinvoorkeur weg. Dan roepen ze huwiet of hwiet of er wordt zachtjes een afwijkend zangwijsje ten gehore gebracht. Na de broedtijd deze zomer meer aandacht voor die geluiden.

Fitis op zijn zangpost. Foto: Arno van Berge Henegouwen

Fitis

Tjiftjaf

Vandaag hoorde ik de eerste tjiftjaf, Phylloscopus collybita, zingen, een vogel die zijn naam zingt. In het Duits zingt hij Zilpzalp en in het Engels Chiffchaff. De Fransen doen hier niet aan mee en noemen hem Pouilllot véloce. Er zijn veel vogels die naar hun zang genoemd zijn.

Foto's: Arno van Berge Henegouwen

Tjiftjaf