merel

Merels houden maar niet op 2

 

Op 25 augustus schreef ik over een laat succesvol broedgeval van de merel in onze tuin. Uit een nest in de voortuin zijn gisteren drie jongen uitgevlogen. Een week geleden vlogen de jongen uit het andere nest in de achtertuin uit. Daarvan heeft een tot op vandaag overleefd.

 

Pas uitgevlogen merel kijkt naar de klik van het fototoestel. Foto AvBH

Pas uitgevlogen merel kijkt naar de klik van het fototoestel. Foto AvBH

 

Opmerkelijk, in het voorjaar komt bij ons vrijwel geen mereljong verder dan de rand van het nest, want dan is er de ekster die toeslaat. En nu ze wel over de nestrand zijn is er de kat. Vanmorgen was er al een gepakt. De buurman heeft de ongelukkige vogel van de kattenkaak bevrijd. Behalve een shock met tijdelijke thermische polypneu mankeerde hij lichamelijk niks. Op hoop van zegen dan maar. Kijk ook op 25 augustus.

 

 

Merels weten van geen ophouden

 

De tuinmerel heeft het opnieuw geprobeerd. En met succes. Er zit nu – eind augustus – een uitgevlogen jonge merel in de appelboom te bedelen om voedsel. Moeder en vader merel struinen alle struiken in de tuin af om met wormen, duizendpoten, hooiwagens, spinnen, kevers, pissebedden enz. de bedelroep stil te krijgen. Vergeefs natuurlijk, want onstilbaar is de honger van de jongeling.

 

Jonge merel vanavond in de appelboom. Foto AvBH

Jonge merel vanavond in de appelboom. Foto AvBH

 

Onze katten moeten het bezuren. Vorige week kwam er een met een zus of broertje van deze merel thuis. Sinds een paar dagen heeft de meest moordlustige huisarrest. De ander, onze halfbloedsiamees taalt er niet om. Tot het donker is klinkt de bedelroep en voeren de ouders. Persoonlijk heb ik nog niet eerder zo’n laat broedgeval meegemaakt.

 

Jonge meerkoeten in het oude dorp van Zoetermeer. Foto AvBH

Jonge meerkoeten eerder dit jaar in het oude dorp van Zoetermeer. Foto AvBH

 

De merel is niet de enige vogel die nu nog jongen heeft. Vorige week zag ik nog opvallend veel nesten van meerkoeten waarin jongen van ongeveer tien dagen oud zaten. De lente leeft op voor een aantal soorten. Futen, houtduiven, Turkse tortels en huisduiven doen hier ook aan mee.

 

Ik vergeet bijna de winterkoning die in de carport van de buren vorige week nog jongen had zitten. Reageerde zeer alert op kat en mens. Foto AvBH

Ik vergeet bijna de winterkoning die in de carport van de buren vorige week nog jongen had zitten. Reageerde zeer alert op kat en mens. Foto AvBH

 

Merel en lijster

 

In de museumcollectie zitten niet alleen opgezette vogels. De preparateurs Bisseling en van Assen waren ook meesters in het illustreren voor populaire en wetenschappelijke tijdschriften. Ik schreef daar al eerder over. Hieronder een tekening van een merelvrouwtje van Bisseling en een recente natuurfoto van mijzelf.

Het museum bezit meer originele illustraties van Bisseling. Museumnummer 220005

 

Dhr. G.A.L. Bisseling (1901-1977) was van 1937 tot 1967 preparateur en conservator van het Museum voor het Onderwijs te s-Gravenhage.

Merelvrouw gezien in 2007. Foto AvBH

Op de tekening en de foto is heel gedetailleerd de streping onder het oog en onder de snavel te zien. Dit zorgt wat betreft de merelvrouwen nogal eens voor verwarring met de zanglijster. De oude naam is zwarte lijster, maar dat gaat alleen op voor de merelman. De vrouw moet het doen met lijster.

 

Verstild merelpaar

 
Tweede paasdag zat ik naar het tv-programma Buitenhof te kijken en in mijn ooghoek zag ik een man en vrouw merel roerloos in de appelboom zitten. De vrouw lang gestrekt verticaal en de man erboven. Ze bleven meer dan een half uur in deze houding. Halverwege de uitzending verflauwde mijn aandacht daarvoor en begon ik me steeds meer voor de twee standbeelden te interesseren.

Ruim een halfuur lang kwamen ze niet van hun plaats en bewogen ze niet.

Tenslotte draaide de man zich om en vloog naar het garagedak. Het was het sein voor de vrouw om uit haar verstarring te raken. Ze schudde zich en vloog weg. Een minuut of wat later zag ik haar in de tuin bezig met nestmateriaal dat ze uit een plantenpot trok. De man zat weer op zijn stek in de boom, terwijl zij af en aan langs hem vloog met takjes en blad naar het nest in aanbouw tegen de schuur.

Man merel op zijn stek en vrouw merel links in beeld met nestmateriaal op weg naar de struik tegen de schuur.

Nu werd het gedrag van daarvoor duidelijk. Het merelpaar was een half uur daarvoor gestoord in zijn bezigheden. Twee mogelijkheden hadden ze: vluchten en het territorium tijdelijk prijsgeven of door met de bouw waardoor de plek bekend kon worden bij rovers als katten en – zodra er jongen zijn straks – eksters. Van een bevriende bioloog hoorde ik, dat hier misschien sprake is van zogenaamd ambivalent gedrag: het niet kunnen kiezen uit twee gedragssystemen (vluchten met alarm slaan waardoor ontdekking van de nestplaats of doorgaan met de nestbouw met even of zelfs grotere grote kans op ontdekking). De keuze bleef uit en daardoor verstarden de vogels. Ik heb dit ook gezien bij een draaihals die, zijn snavel vol met larven en rupsen voor zijn jongen, roerloos bleef wachten tot ik weg was. En ik zag het ook bij een merelvrouw vorig jaar in de tuin, die haar snavel vol had met nestmateriaal. Een andere bioloog opperde een vergelijking met de paalstand bij de roerdomp. Met geen andere bedoeling dan onopgemerkt te blijven. Het laatste lijkt me het waarschijnlijkst.

 

Met dank aan Gerard Scholte (Tuil) van de uitmuntende educatieve biologiesite bioplek en Winfried van Meerendonk (Zoetermeer).

 

Piepshow in de tuin

 

Dezer dagen zijn te horen:

 

 

Heggenmus                                                                 Kauwenpaartjes kwebbelend op het dak

 

Merel                                    Koolmees 1                                                    

                                                  Koolmees 2                Pimpelmees

 

Lange opname van Roodborst                                      Zanglijster 

 

Onze wijk zit vol met kauwen, niet altijd tot genoegen van de bewoners. Foto AvBH

 

Update met nieuwe geluiden uit de tuin over een paar weken