meerkoet

Merels weten van geen ophouden

 

De tuinmerel heeft het opnieuw geprobeerd. En met succes. Er zit nu – eind augustus – een uitgevlogen jonge merel in de appelboom te bedelen om voedsel. Moeder en vader merel struinen alle struiken in de tuin af om met wormen, duizendpoten, hooiwagens, spinnen, kevers, pissebedden enz. de bedelroep stil te krijgen. Vergeefs natuurlijk, want onstilbaar is de honger van de jongeling.

 

Jonge merel vanavond in de appelboom. Foto AvBH

Jonge merel vanavond in de appelboom. Foto AvBH

 

Onze katten moeten het bezuren. Vorige week kwam er een met een zus of broertje van deze merel thuis. Sinds een paar dagen heeft de meest moordlustige huisarrest. De ander, onze halfbloedsiamees taalt er niet om. Tot het donker is klinkt de bedelroep en voeren de ouders. Persoonlijk heb ik nog niet eerder zo’n laat broedgeval meegemaakt.

 

Jonge meerkoeten in het oude dorp van Zoetermeer. Foto AvBH

Jonge meerkoeten eerder dit jaar in het oude dorp van Zoetermeer. Foto AvBH

 

De merel is niet de enige vogel die nu nog jongen heeft. Vorige week zag ik nog opvallend veel nesten van meerkoeten waarin jongen van ongeveer tien dagen oud zaten. De lente leeft op voor een aantal soorten. Futen, houtduiven, Turkse tortels en huisduiven doen hier ook aan mee.

 

Ik vergeet bijna de winterkoning die in de carport van de buren vorige week nog jongen had zitten. Reageerde zeer alert op kat en mens. Foto AvBH

Ik vergeet bijna de winterkoning die in de carport van de buren vorige week nog jongen had zitten. Reageerde zeer alert op kat en mens. Foto AvBH

 

Lach naar het vogeltje….

 
Ieder jaar broedt een paartje meerkoeten in de Museonvijver. Meestal zonder veel succes. De koeten hebben nu een plek gevonden op nog geen meter van de kant aan de zijkant van het gebouw. Het levert leuke plaatjes op. Voorbijgangers gaan samen met de meerkoet op de foto.

Een meerkoetenpaar is open en bloot en met veel vertrouwen op een goede afloop, in de vijver van het Museon neergestreken. Aan de kant van de Kennedylaan, de drukste verkeersstraat van Den Haag.

Meerkoeten waren vroeger zeldzaam als broedvogel in de stad. Ze zijn nu niet meer weg te denken en verdedigen hun territoria met grote inzet en zijn nog succesvol ook.

Lach naar het vogeltje..... Foto's AvBH

Oost-Europese wintergasten

 
Veel vogelsoorten trekken in het najaar weg uit ons land naar het zuiden van Europa of tropisch Afrika. In hun plaats komen soorten uit het noorden en oosten van Europa onze richting uit. In de winters nemen de meerkoeten, Fulica atra, in meren, vaarten en grachten toe. Het zijn voornamelijk Oost-Europese vogels uit de Baltische staten en het noorden van Rusland die naar hier afzakken. Je ziet ze op het land gaan en op dijken en in weilanden naar eetbare zaken onder de sneeuw zoeken. In de strengste winter die ik nog mee heb gemaakt – die van 1962/63 – vroren ze ‘s nachts vast aan het ijs voor ons huis in Leiden. Ik herinner me, dat onze badkuip wel eens vol zat met meerkoeten die we dan voerden met in levertraan gedrenkt witbrood.

Meerkoeten zijn in de winter vooral aangewezen op landbouwresten. In dieper water duiken ze naar driehoeksmossels. Foto Frans Jansen

 

Meerkoeten in paniek. Geschrokken van een hond. Foto Frans Jansen

Meerkoeten, profiteurs in de winter

 

In het winterhalfjaar trekken Oost-Europese meerkoeten, Fulica atra, massaal naar het westen om hier te overwinteren. Ze eten grassen die ze grazen op dijken en in weiland. Verder duiken ze in plassen driehoeksmossels op, die ze in een keer doorslikken.

Meerkoet aan het begin van een duik. De poten spelen een belangrijke rol bij de afzet.

Driehoeksmossels zitten net als mossels uit zee met draden vast aan elkaar of aan stenen of andere grotere schelpen. Dat maakt het moeilijk voor meerkoeten om de kleinere mossels te vangen. Kuifeenden zijn daar veel beter voor uitgerust. Ze duiken dieper en zwemmen beter onder water. Meerkoeten weten dat en pikken menige mossel uit de snavel van kuifeenden die net boven komen.

Driehoeksmossels zitten met draden vast aan de veel grotere eenden- en zwanenmossels. De meerkoet moet dan naar de kant om de driehoeksmossels eraf te halen. Foto's: AvBH

Eendenmossel met driehoeksmossel

Hoe deze eendenmossel, Anodonta anatina, met daarop een klein driehoeksmosseltje, Dreissena polymorpha, op deze plank terecht is gekomen is een raadsel. Vaak worden ze omhoog gehaald door meerkoeten, maar die waren hier vanmiddag niet. Driehoeksmosselen horen van nature niet in ons land thuis. Het zijn exoten die zich al in de negentiende eeuw in Europa vestigden. In de VS, waar ze ook zijn ingevoerd, verstoppen de schelpen filters en afvoeren onder water en belemmeren ze de werking van sluisdeuren.

Watervogels duiken schelpen op. De meerkoet eet de kleine driehoeksmossels die zich, net als de in zout water levende mosselen, met kleefdraden op andere schelpen verankeren. Het gevolg is dat soms een grote mossel mee het land op gaat en door grote vogels zoals meeuwen wordt gegeten. Vooral in de winter liggen de oevers vol met deze schelpen. Dat is de gelegenheid om ook de andere soorten te leren kennen. Later uitgebreider aandacht daarvoor.

Eendenmossel met daaraan vastzittend een driehoeksmossel. Foto: Arno van Berge Henegouwen