Helgoland

Helgoland

 

Helgoland Lange Anna

Een bekend beeld van het eiland: de 60 meter hoge Lange Anna vlakbij de noordpunt. De enige broedgelegenheid voor de op de rode rotsen broedende zeevogels in het oosten van de Noordzee.

 

‘s Morgens om half elf afvaart en om één uur ‘s middags sta je midden in de Noordzee op een roodgekleurd rotsblok van 2500 meter lang en 700 meter breed. Helgoland (= Heilig land) is zoals alle eilanden uniek. Geen auto’s, alleen een paar geruisloze elektrisch aangedreven taxi’s. En fietsloos. Het eiland is pas sinds 1890 Duits. Daarvoor was het Engels. In het verdrag bij de overdracht werd geregeld, dat het eiland een status aparte binnen Europa kreeg. Zo kun je er belastingvrij inkopen doen. Daaraan danken de Helgolanders een deel van hun welvaart. Dagelijks komen stromen dagjesmensen van de boot die sloffen sigaretten, parfum en flessen sterke drank kopen. De slijterijen en sigarettenwinkels verdringen elkaar in de straatjes bij de haven. Je ziet veel rokers op deze, wat luchtkwaliteit betreft, schoonste plek in Europa. Wie helemaal rust wil neemt de lift die je voor 80 cent van het Unterland naar het Oberland brengt. Daar kom je op een 60 meter boven de zee liggend plateau dat bestaat uit 250 miljoen jaar oud rood gesteente met de naam Bontzandsteen.

 

Jan van Gent

Jan van genten, Morus bassanus, broeden pas vanaf 1990 op Helgoland. Handig maken ze gebruik van de opstijgende winden langs de steile rotsen om hoogte te winnen. Foto’s AvBH

 

Vanaf augustus zet de veerboot veel vogelaars over. Dat heeft alles te maken met de start van het vogeltrekseizoen. Op de boot is het al merkbaar, want geregeld passeren op volle zee groepjes spreeuwen en leeuweriken die de overtocht van Scandinavië naar het vasteland van Europa maken. Zo nu en dan verdwijnen ze in de bek van meeuwen die de vermoeide landvogels in het water slaan om ze dan in één keer te verzwelgen. Tijdens mijn overtocht op 19 oktober vloog een merel een kwartier lang rondjes om de boot om tenslotte door te gaan naar het zuidwesten. Met de gps konden wij de snelheid van de boot meten: 30 km per uur. De vogel vloog sneller. We schatten een minimale snelheid van 50 km per uur!

 

Zeewaardig en maar 7 gram

 

Telkens wanneer het gestormd heeft spoeden vogelaars zich naar het strand of naar een in zee stekende pier of havenhoofd. Het is een uitgelezen kans om echte zeevogels die door de wind richting kust zijn geblazen op korte afstand te zien langskomen. Maar je kunt ook landvogels op zee tegenkomen. Tijdens de trek moeten veel vogels de zee oversteken, bijvoorbeeld van de zuidpunt van Noorwegen naar het vasteland van Europa of van Schotland naar ons land. Dat is zo uitputtend dat, zodra ze een streepje land of een schip zien, ze daarop aanvliegen om uit te rusten. Van 12 tot 14 oktober was ik vogelen op het eilandje Helgoland, dat 100 kilometer van de Duitse en Deense kust in de Noordzee ligt. En daar wemelde het van de goudhaantjes, Regulus regulus, de kleinste landvogeltjes van Europa.

 

Goudhaantje in de rozenstruiken vlakbij het strand. Ze hebben zo’n honger, dat ze alle schuwheid laten varen. Foto AvBH

 

Een goudhaan is 9 cm lang en weegt VIJF gram! Volgetankt met energieleverende suikers uit bessen en vetten uit insecten, weegt hij nog maar ZEVEN gram, evenveel als een brief met een velletje papier erin. Zodra hun energievoorraad is aangevuld en het weer het toelaat vertrekken ze ‘s avonds van het eiland voor de volgende etappe. Door ‘s nachts te vliegen hebben ze in elk geval veel minder last van de vraatzuchtige meeuwen die hen in één hap doorslikken.

 

Zee bij Helgoland

Goudhaan hoe doe je het?

Wat brengt deze kleine diertjes naar Helgoland? Als er veel tegenwind en een hoge deining is, kun je je voorstellen dat er veel in de golven verdwijnen…. Toch redden de meeste het, hun uithoudingsvermogen is enorm.