Fossiel en ichnofossiel

 

Fossielen zijn overblijfselen of sporen van planten en dieren in steen. Lichaamsfossielen zijn de echte of versteende resten van organismen zelf. Ichnofossielen zijn sporen die dieren of planten nagelaten hebben. Zo noemen we de versteende afdruk van een vogelpoot in klei een ichnofossiel.

Zwemmende oorkwal in de Grevelingen. Het is eenvoudig voor te stellen hoe zo’n kwal, op het strand gesmeten, een afdruk achterlaat dat later tot fossiel wordt. Foto: Marcel van der Tol

In Zweden vond ik op het strand van Falsterbo afdrukken van kwallen. De kwal zelf was er niet meer. Het was even nadenken voordat ik begreep hoe dat gegaan kon zijn. Door de dagenlang aanhoudende zuidoostenwind waren veel planten waaronder zeegrassen en oorkwallen, Aurelia aurita, door de golven hoog op het strand gesmeten. Daar stoven ze al snel onder. Voordat ze wegrotten lieten ze een afdruk in het zand achter. De weg naar een ichnofossiel ligt nu open. Er hoeft maar een dik pakket zand over de afdruk te komen om het versteningsproces dat voert naar zandsteen te laten beginnen. Maar dat was hier niet gebeurd. De wind blies het zand en de afdruk van de kwal in één dag weer weg.

De oorkwal, de maker van de afdruk, laat zich eenvoudig herkennen aan de vier oortjes. Versteende afdrukken kunnen herkend worden door te vergelijken met levende kwallen. In de geologie heet deze manier van denken actualisme. Foto: AvBH

Staande op het strand stelde ik mij voor, dat een nazaat van mij miljoenen jaren later op jacht zou gaan naar fossielen en dankzij de erosie van het zandsteen de afdruk van zo’n kwal zou vinden. Fascinerend. Hij zou een gat in de lucht springen, want fossielen van zachte organismen zijn heel zeldzaam. Versteende botten en schelpen, die vinden we vaak, maar een dier dat enkel bestaan heeft uit zachte delen…. Kleine kans.

 

One Response to Fossiel en ichnofossiel

Geef een reactie

Jouw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *