Vissen

Steur, Europa’s grootste zoetwatervis

 

Onlangs was er nieuws over een van de meest bedreigde en zeldzaamste vissen van Europa, de steur, Acipenser sturio. In de oceaan vlak voor de noordwestkust van Spanje werd op 23 november 2010 een steur gevangen van ruim twee meter en 120 kilo. Onlangs maakte natuurbericht er melding van. De Europese steur is in vrijwel alle West-Europese rivieren uitgestorven door overbevissing omwille van de kaviaar. Latere vervuiling van de grote rivieren gaf ze het laatste zetje. Steuren leven in zee niet ver van riviermondingen, maar trekken de rivier op om zich voort te planten. De laatste jaren worden er nog maar weinig gemeld. Bijna altijd zijn het soorten die uitgezet zijn. Wilde wijde wereld schreef hier eerder over.

Afgietsel van een meer dan een meter lange steur, Museoncollectienummer 211544. Foto Museon

In 1953 werd een van de laatste steuren in ons land gevangen. Daarna zijn vrijwel geen waarnemingen meer gedaan.

Er zijn alleen nog levensvatbare steurpopulaties in de Franse rivieren Gironde, Garonne en Dordogne. Met vissen uit die populatie is in 2007 een kweekprogramma opgezet om de steur terug te brengen in andere Europese rivieren. Wanneer dit programma slaagt, gloort er misschien ook hoop voor de zeldzame rivierparelmossel, Margaritifera auricularia, die voor zijn voortplanting afhankelijk is van de steur. Daarover meer in een komende bijdrage.
 
De kaviaarprijs is inmiddels erg hoog geworden. De meeste kaviaar is overigens niet meer afkomstig van de Europese steur maar van een andere soort die in zuidoost-Rusland leeft, de huso, Huso huso. Zijn kaviaar wordt door gourmands hoger ingeschat, waarmee de huso dezelfde weg kan gaan als onze steur.
 

Visarend, slungelige roofvogel

 
Visarenden komen over bijna de hele wereld voor. In Nederland trekken de Noord-Europese broedvogels van augustus tot oktober door. De arend roept vluchtreacties op bij watervogels, terwijl deze vogel alleen vis eet. Bij gebrek daaraan wil hij wel eens een eendje slaan. In de vlucht wordt hij in de vlucht nogal eens – ook door ervaren vogelkenners – voor een onvolwassen meeuw aangezien. Zie ook HIER.

Visarend op trek in Spanje. Kenmerkend zijn de lange vleugels die in de zit de vogel een uniek silhouet geven. De schouder bereikt bijna de kop en de vleugelpunten reiken tot voorbij de staartpunt. Foto: Lia Koomen

In de vlucht komen de lange vleugels terug. Je kunt zeggen dat de visarend een lange slungel is onder de roofvogels. Foto: AvBH

Visarend

 

Visarenden, Pandion haliaetus, broeden hier niet, maar passeren ons land op weg naar hun winterkwartier in Afrika. De visarend is de enige dagroofvogel die een van de drie voortenen naar achter kan verplaatsen, een aanpassing aan het grijpen van vis. De onderzijde van de tenen is bezet met stekelige schubben, bedoeld om de grip op glibberige vis te vergroten.

Poten van een visarend in de verzameling van het Museon (collectienummer 3135, Bandazee 15 november 1898). Foto: AvBH Coll. Museon

De visarend op de foto hieronder houdt met zijn linker poot naar voren de vis vast. Op andere foto’s zie ik soms het omgekeerde. Deze visarend is linksdragend….

Gevangen vis wordt met de kop naar voren gedraaid en meegenomen naar een hoge zitplaats. Foto: AvBH

Vreemde steuren

Faunavervalsing is een steeds verder om zich heen grijpend fenomeen. De lijst exoten die van alle continenten naar het onze verhuisd, wordt steeds langer. Zo zijn graskarper en het tropische visje guppy gewone verschijningen in het oppervlaktewater geworden. De graskarper plant zich niet voort en moet steeds opnieuw worden uitgezet, maar wat guppies op dit gebied kunnen, weet menigeen. De Siberische steur, Acipenser baerii, en de diamantsteur, Acipenser gueldenstaedti, komen in het Nederlandse water terecht doordat ze te groot voor de tuinvijver zijn geworden. Ze springen steeds op de kant, waarna de eigenaar ze in  groter water loslaat. Onze eigen steur, Acipenser sturio, is uitgestorven.

Diamantsteur gevangen in de Zoetermeerseplas in Zoetermeer door Denny Schrijvers op 3 september 2007. Lengte 134 cm, gewicht 14 kilogram.

Diamantsteur gevangen in de Zoetermeerseplas in Zoetermeer door Denny Schrijvers op 3 september 2007. Lengte 134 cm, gewicht 14 kilogram. Bron: http://www.totalfishing.nl/vangstmelding,12,9492.html

Siberische steur gevangen door Ellen en Rob de Lange in het Westerpark op 9 september 2009. Lengte 78 cm gewicht 3 kilogram. Foto: Ellen de Lange

Siberische steur, onderzijde kop. Foto: Ellen de Lange