zon maan sterren

Maansverduistering

 
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
 
De maan na opkomst rond 22 uur zondagavond. Het ziet er goed uit voor de komende verduistering later vannacht. We hebben een supermaan vanavond. Niet alleen omdat de maan aan de hemel groter is dan normaal. De conditie van de atmosfeer is zodanig, dat supermaanbeelden zijn te verwachten. Tijdens het maken zag ik zo nu en dan trekvogels voor de maan langs vliegen.

 
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
 
Ondanks dat er zo nu en dan een heel dun wolkenbandje over de maan schoof was de verduistering spectaculair. Het is heel erg leuk om direct naast de maan sterren te kunnen zien. Er vlogen koperwieken en zanglijsters over toen ik de foto’s maakte. Dat de maan rood kleurt komt doordat de atmosfeer van de aarde nog wat zonlicht doorlaat. Door verstrooiing wordt dat rood. Vergelijk het maar met de zon. Vlak voordat die ondergaat kleurt zij rood en zien we de bekende koperen ploert.

 

Zodra de maan uit de schaduw komt, wordt het belichten moeilijker, omdat het contrast tussen het lichte en donkere deel snel groter wordt. Tijdens het maximum is scherp stellen een probleem door het gebrek aan licht. Dan maar handmatig.
 

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

En nu wachten tot 27 juli 2018 voor de volgende volledige verduistering.
 

Aarde-opkomst

 

In 1968 vlogen mensen rondjes om de maan. Ze worden zo in beslag genomen door het drukke programma om het maanoppervlak onder hen in beeld te brengen, dat ze drie keer een aarde-opkomst missen. Tijdens het draaien van de capsule krijgt Bill Anders de opkomende aarde in zicht. Opgewonden vraagt hij om een rolletje kleurenfilm. “Maak die foto maar niet, die zit niet in de planning”, grapt Frank Borman. Ongeduldig dringt Bill aan op spoed. Te laat. Terwijl de capsule verder draait verdwijnt de opkomende aarde uit het venster. Even later ziet Jim Lovell de opkomende aarde door zijn raampje. Het filmrolletje zit eindelijk in de camera en de foto wordt gemaakt. “1/250 Seconde met diafragma 11”, horen we Lovell zeggen. Ze bevroeden niet, dat hun foto zal uitgroeien tot een van bekendste foto’s van de 20e eeuw.

 

Aarde-opkomst boven de maanrand. Oorspronkelijke foto is 90 graden gedraaid om dit effect te krijgen. Foto NASA

Aarde-opkomst boven de maanrand. Oorspronkelijke foto is 90 graden gedraaid om dit effect te krijgen. Foto NASA

“Kleurenfilm? Analoog? Ontwikkelen? Wat betekent dat”, vragen over een paar jaar mijn kleinkinderen. Dat is zo vervreemdend. Het ronden van de maan in 1968 is een hoogstand van menselijk vernuft, maar de ruimtefotografie is nog in zijn beginfase. De foto’s worden gemaakt met een analoge camera met film die later, na terugkeer op aarde, wordt ontwikkeld en in een doka afgedrukt. De dag voor kerst 2013 is een prachtig filmpje gepubliceerd dat laat zien wat de bemanning van Apollo 8 zag op dezelfde dag 45 jaar geleden. Het originele gesprek van de drie in de capsule sluit op de beelden aan.

 

 
Om het filmpje te maken is een moderne satelliet gebruikt die – met heel wat betere apparatuur – rond de maan draait. De foto’s van het maanoppervlak die de bemanning maakte en de foto’s van de aarde-opkomst zijn daarbij uitgangspunt geweest.

 
Van de maan af gezien is er ook een aarde-ondergang. Dat geeft te denken.

 

Bal op de zon

 
Tijdens mijn vakantie was het bal op de zon. Venus schoof over de zonneschijf. Ik miste de gebeurtenis op een haar na bijna. Op tijd opgestaan kwam de zon pas een half uur na haar werkelijke opkomst boven de bergrug in het noorden van Mallorca uit. Op het balkon van onze hotelkamer deze matige foto gemaakt. Het is alweer mijn tweede Venusovergang.

Venus raakt de rand van de zonneschijf voor de uittreding. De planeet is bijna even groot als de aarde. Hoe klein zijn wij niet. Nog even geduld en zij is ochtendster. Foto AvBH

Venusovergang 6 juni: van avondster naar ochtendster

 
Op dinsdagmiddag 8 juni 2004 trok – vanaf de aarde gezien – de planeet Venus voor de laatste keer voor de zon langs. Collega Rob van den Berg bezorgde toen tussen de middag een bijzondere projectie op het terras voor het Museon waar veel collega’s en museumbezoekers het schouwspel konden zien zonder met een oogbeschadiging naar het ziekenhuis te hoeven. Ik raakte toen onder de indruk van de enorme afmeting van de zon, wetende dat de Aarde en Venus ongeveer even groot zijn. Woensdagochtend 6 juni 2012 is het na acht jaar min twee dagen weer raak. Helaas is alleen het einde in ons land zichtbaar. En je moet er vroeg voor opstaan. De overgang begint om 0:04 uur en wordt bij ons zichtbaar wanneer de Zon om 5:21 uur opkomt. Het einde is om 6:55 uur, wanneer de Zon 11° boven de horizon staat.

Animatie van de Venusovergang van 6 juni 2012 in equatoriale coördinaten en Midden-Europese ZomerTijd (MEZT

Dit voorjaar was Venus een heldere avondster aan de westelijke hemel. In de winter van 2009 was zij dankzij betere atmosferische omstandigheden nog opvallender als avondster.

Op de avond van 26 mei was Venus al zover richting zon gezakt, dat het me nauwelijks lukte een aanvaardbaar plaatje te maken van de sikkel.

Met dank aan Marc van der Sluys die de animatie, samen met veel meer interessante informatie over deze Venusovergang, op Wikipedia plaatste. Wie meer over de sterrenhemel boven ons land wil weten gaat naar de door hem opgezette website hemelwaarnemen.

 

De globe

 
Onlangs was ik in Duitsland op een symposium bij de uitreiking van een Europese museumprijs. Een van de aanwezige wetenschappers vertelde over het handelsbelang van de streek rond Augsburg van prehistorie tot middeleeuwen. Daarbij wees hij op de band die handelslui uit de streek tot ver over de wereld hebben gehad. Eeuwenlang kwamen producten via Italië over de Alpen naar het noorden.

Het Mercateum herinnert aan de eerste Duitse handelsvloot die werd uitgerust door een firma uit Augsburg. In 1505 zeilden drie Duitse handelsschepen mee met een Portugese vloot naar Indië. Op de kaart zijn de schepen van deze vloot terug te vinden.

 

De grootste historische globe van de wereld. “Op deze kaart staat alles dat tot op heden van de wereld bekend geworden is. Diego Ribero, kosmograaf van zijne majesteit Keizer Karel V heeft in 1529 deze kaart getekend.” De originele kaart wordt bewaard in de Vaticaanse bibliotheek. De kaart is omgerekend naar een bol en 260 keer vergroot.

Eigenaar en bedenker van het Mercateum, de bevlogen Dr. Wolfgang Knabe verzuchtte, dat door geldgebrek de wereldbol nog een ombouw in de vorm van een museum mist.

 

Ik kon het niet laten hem in te fluisteren, dat deze ombouw in Den Haag staat….