Planten

Maretak, Mistletoe

 

Vogellijm is de andere Nederlandse naam voor deze bijzondere plant. Zij groeit als parasiet op fruitbomen, populieren en meidoorns. In het zuiden van Limburg vallen in de winter de ronde groene bossen op die soms met tientallen in de bomen zitten. De witte, giftige, glasachtige bessen zijn rijp met kerstmis. Ze laten zich makkelijk uitsmeren op boomschors om daar dan te kiemen. In 2007 nam ik een paar bessen mee van de Pietersberg bij Maastricht en smeerde ze uit op onze appelboom.

Mannelijke kiemplant van de maretak. Je ziet het witte restant van de bes en twee groene kiembuizen. Verder zijn lange kiemwortels te zien (wit) die over de schors lopen. Zij leveren de kiemplant water en voedsel. Zodra de maretak zich onder de schors gevestigd heeft sterven de wortels af.

Twee bessen kiemden en tot mijn verrassing bleek de ene tot een mannetjesplant uit te groeien en de andere tot vrouw. Maretak, Viscum album, blijft het hele jaar groen. In de voorbije koude weken heb ik een aantal keren een eenzame, hongerige kramsvogel in mijn appelboom gehad die probeerde van de vruchten te eten. Dat valt niet mee, want het vruchtvlees is zo kleverig, dat zijn snavel er vol mee zat. Dan rest maar één oplossing: die lijm afsmeren aan een tak. En daar is de maretakvrouw op uit, want dankzij de vogels kan zij haar zaden verspreiden naar andere bomen.

De naar wat later bleek eerste bladen van de vrouwelijke plant in de zomer van 2007.

Na vijf jaar zijn de twee maretakken op de appelboom uitgegroeid tot respectabele planten met een doorsnede van meer dan 50 cm. De boom lijdt er niet echt onder. Elke zomer nog maken we appelmoes.

Voor het eerste bericht uit 2010 over de maretak in onze tuin zie hier

De maretak is tweehuizig. Dit is de vrouwtjesplant met vruchten begin februari 2013

 

En hier het mannetje. Meeldraden verborgen onder de gele schutbladen tussen de bladparen. Foto's AvBH

 

Plantje van de Week: een spoor van Rafflesia in de tuin

 
Er zijn ongeveer vijftig Rafflesiasoorten.  Omdat deze planten geen blad en stengels voortbrengen hebben ze ooit hun eigen  familienaam gekregen, Rafflesiaceae. Recent is uit DNA onderzoek gebleken, dat ze  nauw verwant zijn aan de wolfsmelkachtigen, de Euphorbiaceae. Daar had nog geen plantenkenner ooit aan gedacht, want laten die nu net heel kleine bloemen hebben.

Tot ver in de herfst bloeit tuinwolfsmelk, Euphorbia peplus, langs muren in steegjes, brandgangen en braakliggende terreintjes. Een naaste verwant van onze Rafflesia uit Indonesië. Foto AvBH

Tijdens de tentoonstelling Plantastic verzorgt Wilde Wijde Wereld blogs over alles wat met planten te maken heeft.
 

Rafflesia, de tapir en de neushoorn

 
De zaden van Rafflesia worden verspreid door hoefdieren als tapirs en neushoorns die in de stinkende massa trappen en de zaden tussen hun hoeven meenemen. Ze raken die weer kwijt wanneer ze verderop een liaanwortel beschadigen waarin dan een zaad achter kan blijven. Het zaad kiemt en begint aan zijn verborgen leven in de wortel van de gastheer, altijd een liaan. De natuurbescherming richtte vroeger wanneer er een groeiplaats van Rafflesia’s werd gevonden kleine reservaten in en hoopte daarmee de plant bescherming te bieden.

Door de kap van het omringende bos raakten de Rafflesiareservaatjes onbereikbaar voor grotere zoogdieren als herten, olifanten, tapirs en neushoorns die voor de verspreiding van de zaden zorgen. Illustratie: Museoncollectienummer 220067

Tijdens de tentoonstelling Plantastic verzorgt Wilde Wijde Wereld blogs over alles wat met planten te maken heeft.

 

Plantje van de Week: Rafflesia arnoldii

 
In de donkere ondergroei van het tropenbos in Sumatra lijken soms rode kolen te staan. Ze horen toe aan een plant die zich alleen als bloem laat zien. En wat voor een. Dat er geen bladeren en stengels zijn komt door zijn parasitaire leefwijze. De ‘kool’ opent zich tot een bloem met een doorsnede van driekwart tot zelfs een meter. Kleur en geur zijn die van een kadaver in ontbinding. Hordes vliegen gaan de bloem binnen, verzamelen stuifmeel en zorgen voor de bevruchting. Na enkele dagen al verwelkt de prachtige bloem tot een weke massa waarin de zaden liggen.

Rafflesia

Model op ware grootte met een doorsnede van bijna een meter van de bloem van Rafflesia arnoldii, Museoncollectienr 222741. De levende bloem weegt meer dan 7 kilo en is daarmee de grootste bloem ter wereld. Dit model maakt onderdeel uit van de tentoonstelling Plantastic in het Museon. Foto Museon.

Tijdens de tentoonstelling Plantastic verzorgt Wilde Wijde Wereld blogs over alles wat met planten te maken heeft.
 

Zand en wind

 
Het Museon organiseert jaarlijks bijeenkomsten waarbij natuurfoto’s die door het publiek gemaakt zijn door een vakjury worden becommentarieerd. Dat levert behalve wondermooie foto’s ook bijzondere momenten op. Een van de ingestuurde foto’s laat iets zien dat de aandacht vasthoudt. Je moet goed kijken wil je de foto kunnen interpreteren. De foto werd ingezonden door M.C.Evertse uit Made (NB). Gemaakt eind augustus op het strand De Verklikker bij Haamstede.

Wie goed kijkt ziet dat de wind het worteltje in de rondte blaast. Daarbij schuurt het over de grond en zo ontstaan de cirkels rond het punt waar de wortel de grond in gaat. Foto: M.C.Evertse, Made

Ik moest denken aan de foto van de oorkwal die ik eerder plaatste van een positieve afdruk van een oorkwal. Ook bij deze foto dacht ik aan de fossilisatie van de cirkels en van mijn kwal. Stel, dat je dit versteend terug vindt, dan zou je veel meer moeite hebben met de herkenning en de interpretatie ervan.
 
Met dank aan M.C.Evertse