Geen categorie

Internationale Dag van de Biodiversiteit 2017

 

Gisteren was het De Internationale Dag van de Biodiversiteit. Ondanks dat het al voorbij is toch even aandacht daarvoor. Wie weet van deze dag? Ik moest vandaag denken aan het piepkleine stukje nieuwe natuur vlak bij waar ik woon: het Gruttolandje in het Buytenpark in Zoetermeer. Het laat zien dat, hoe klein ook, biodiversiteit teruggebracht kan worden waar het verloren ging. Kijkend naar de vogels die daar hun opwachting maken, zes paar broedende kluten waarvan al een aantal met jongen, en een paartje zeldzame steltkluten, zomertalingen, kemphanen, kleine plevieren, grutto’s, tureluurs, bergeenden en kieviten ook met jongen en vele andere, mijmer ik over hun aller terugkeer naar de grote groene polder achter dat landje zonder biodiversiteit. Zij zijn er klaar voor. Nu wij nog!

Bergeendje

 

Steltkluten

Bosruiter

BEVRIJDINGSDAG

Bij het doornemen van het herbarium van het Museon stuitte ik bij museumnummer 224165 op vier gedroogde bloemen van de narcis. Er zat een verklaring bijgeplakt van Seymour Howard, in 1955 de Lord Mayor van London. Op 29 april 1955 zijn deze bloemen en de verklaring boven Den Haag uitgestrooid om de voedseldroppings van tien jaar daarvoor te herdenken.
De Lord Mayor schreef het volgende:

“My dear Burgomaster:
To-day the citizens of London remember with what joy they heard the good news ten years since of the liberation of your Country and your City.
They join with me in sending Goodwill Greetings and congratulating you and your Citizens on all the progress made in this decade under the wise leadership of Her Majesty Queen Juliana and her Ministers.
We in this City have the highest regard and esteem for Her Majesty and her Consort H.R.H. Prince Bernhard.
On behalf of the Citizens and Corporation of London, I wish you and the Peoples of The Hague and throughout the Netherlands abiding Peace and prosperity.
Yours very sincerely, Seymour Howard, Lord Mayor of London.”

Dhr Marquardt, herbarist en plantenkenner aarzelde niet, raapte vier bloemen op, droogde die en legde die in in zijn Haagse herbarium samen met een van de folders die boven het centrum van de stad werden uitgestrooid. Zijn herbarium vormde later de basis voor het herbarium van het Museum voor het Onderwijs. Bij een reorganisatie van de collectie stuitte ik in 2010 op dit herbariumblad. Ik besloot er een stukje over te schrijven voor het Vriendenblad van het Museon.

Het herbariumvel met nummer 224185 waarop een in 1955 afgeworpen pamflet en vier narcissen.

Rotjes, gelukkig nieuwjaar!

 

In de zomer en nazomer zitten de bloemen vol met vliegen die door velen voor bijen worden gehouden. Ze hebben twee vleugels en geen vier zoals bijen. Ondanks hun grote ogen worden ze blinde bijen genoemd. Blind slaat op het ontbreken van een angel. De vliegen leggen in het najaar eieren in modderpoeltjes, vervuilde tuinvijvers en afvoergoten.

 

De Nederlandse naam voor deze zweefvlieg is doodshoofdzweefvlieg, naar de tekening op het halsschild.

De Nederlandse naam voor deze zweefvlieg is doodshoofdzweefvlieg, naar de tekening op het halsschild.

De drie centimeter lange larven zijn door een tot vijftien centimeter uitschuifbare adembuis met de atmosfeer verbonden. Daardoor zijn ze in staat in zuurstofloze omgevingen te leven. Vanwege de vuurwerkgelijkenis worden ze rotje genoemd. Aan het einde van de adembuis zitten waterafstotende haren die uitzetten aan het wateroppervlak om zo de verbinding met de lucht tot stand te brengen.

 

Eristalis larve

Rotje, ook wel rattenstaartlarve genoemd met uitgeschoven adembuis die werkt als een snorkel. Er zijn twee plekken met lange haren zichtbaar, halverwege en vlak voor het dunne zwarte einde. Dat zijn de punten waar de buisstukken in elkaar schuiven. Foto AvBH

 
De larven eten door met hun mond modder te zeven. Na verpopt te zijn komen in het voorjaar de vliegen tevoorschijn.

 

Rotjes, happy New Year

 

During summer and early autumn flowers are full of Syrphid flies. Many people think they are bees. But they have just one pair of wings, not two as in bees. Despite their large eyes they are called Blind bees. “Blind” means in this case stingless. The flies deposit their eggs in the autumn in mudpools, polluted ponds and waste pipes.

 

The Dutch name is “Doodskopvlieg”, literally skull fly after the drawing of a skull on the pronotum.

De Nederlandse naam voor deze zweefvlieg is doodshoofdzweefvlieg, naar de tekening op het halsschild.

 
The larvae reach a length of three centimeter. They are connected with the outer world via a long extension breathing pipe that reaches a length of fifteen centimeters. That makes it possible for them to live surroundings that lack oxygen. Because of their resemblance to a piece of firework the Dutch name them “rotje”. At the end of the breathing pipe there are water-repellant hairs that help in making the connection with the air.

 

Eristalis larve

“Firecracker” or rattail, is named after its long telescopic breathing pipe that acts like a snorkel. You can see two rings with longer hairs indicating where, dependant on the water depth, the length of the snorkel can be changed. Foto’s AvBH

 
The larvae feed by seeving mud. After pupation the adult flies emerge in the spring.

 

Shitting Image

 
Mijn eerste ervaring met vogelpoep had ik als 8-jarig jongetje. Staand onder de meidoorn in onze achtertuin keek ik naar huismussen pal boven mij. Er viel iets in mijn oog. Ik gilde het uit en mijn moeder moest mijn oog uitspoelen. Later leerde ik, dat vogelpoep het bijtende urinezuur bevat. Ik heb het geweten.

 

Een van de voordelen van de moderne camera’s is het in serie kunnen schieten van meer foto’s. Met een animatieprogramma kun je daar eenvoudige filmpjes van maken. Je moet wel het moment suprême treffen. En dat lukte zaterdag met een Grote zilverreiger, Ardea alba, in de Eijsder Beemden bij Eijsden. De witte vogel maakte het, ondanks het donkere weer, toch mogelijk redelijke foto’s te maken.

 

shitting image_output_5tdk4H

 

Bij de sanitaire stop van vogels zitten hun veren in de weg. Wanneer ze niet opletten blijven ze zitten met een nauwelijks nog schoon te maken verenkleed. Voor veel vogels is het een ritueel, dat je als oplettende waarnemer aan ziet komen. In het filmpje zie je dat de broekveren naar beneden uitzakken en de anusregio ontbloten. Daarop speelde ik in bij het maken van de fotoserie. Vogelurine is sterk ingedikt, in de nieren wordt bijna al het water weer opgenomen in het bloed. Er is één uitgang, de cloaca. Daar komen urine en poep en ook de eieren langs, voordat ze het lichaam verlaten. Vogels combineren hun ‘stoelgang’. Poep en ingedikte urine komen tegelijk. Bij duivenpoep is dit goed te zien. Het is donker met een witte top. Dat laatste is de urine. Bij grotere vogels als reigers en roofvogels treedt menging op.

 

Een paar jaar terug maakte ik op Texel onderstaande fotoserie van een buizerd. Omdat ik er bijna recht onderstond was het proces goed te volgen.

miste mij op een haar. Foto's AvBH

Deze miste mij op een haar. Foto’s AvBH

Meer over de evolutionaire achtergronden van het uitscheidingstelsel bij vogels en het verschil met zoogdieren daarin is in een eerder gepubliceerde blog te vinden. Zoek op Buizerd, poep of plas? in het venster linksboven. Of klik op de tag buizerd hieronder.