Over Wilde Wijde Wereld

Wilde Wijde Wereld biedt originele, nieuwe invalshoeken en gezichtspunten en stimuleert op een andere manier naar de natuur te kijken. Abonneer u via RSS en blijf op de hoogte van de dagelijkse wonderen om ons heen.
 

Daar komen de Putters ontploffing 12 oktober 1654 van kruitmagazijn in delft

Daar komen De Putters!

De ontploffing van het buskruitmagazijn ’t Secreet van Hollandt ontnam de 32-jarige Carel Fabritius het leven en verwoestte zijn atelier in Delft, met de nieuwste serie schilderijen. ‘Het Puttertje’ is één van de laatste van de 12 overgebleven werken. Het is een stille getuige van wat schilderkundig te gebeuren stond en door de explosie in 1654 tot stilstand kwam. Wat zou Fabritius gedaan hebben, wanneer hij langer zou hebben geleefd?

360 jaar na de ramp nodigen Rens Krikhaar en Leonard van de Ven in Nederland werkende kunstenaars uit een hommage te brengen aan het Puttertje en de te vroeg gestorven schilder. Talenten van nu laten zich inspireren door dit meesterwerk en de schilderkundige belofte van Fabritius. De uitgenodigde kunstenaars maken voor deze hommage nieuw werk op het formaat van het Puttertje (35 x 25 cm). Naar hedendaags gebruik vullen ze hun hommage volledig eigenzinnig en volkomen vrij in. De gepresenteerde variatie in aanpak en stijl zal 360 graden weerklank bieden aan dit icoon uit de Gouden Eeuw.

Daar komen de Putters! is een project in voorbereiding van Leonard van de Ven en Rens Krikhaar. Vanaf 27 februari 2014, de geboortedag van Fabritius, zullen de werken geleidelijk geopenbaard worden op www.dehommage.nl. Daar komen de Putters! krijgt een passend slotakkoord rondom de sterfdatum van Fabritius. In oktober 2014 start de afsluitende expositie op meerdere locaties.

Één maand vroeger!

 
Door de zachte winter doen de bruine kikkers, Rana temporaria in de vijver het precies een maand vroeger dan vorig jaar. Er is nog een verschil met april 2013. Het spektakel in de vijver was toen na een week al voorbij. Dit voorjaar duurt het langer, met als gevolg meer eiklompen. De kikkers zijn zo gemotiveerd, dat ze overdag gewoon doorgaan met hun liefdesspel: brommen, omhelzen, wisselen, bevruchten, afzetten van eieren. Daarbij komt nog dat ze minder schuw zijn dan vorig jaar. Ik kan nu op klaarlichte dag aan de rand van de vijver gaan zitten.
 

Dit is de Neurula, het mooist te zien aan het middelste ei. Het embryo strekt zich, over de lengte loopt een gleuf, de neurale buis die het ruggenmerg vormt. Straks sluit die zich. Rechts boven zijn de aanleg van de ogen en de kieuwen te zien. Die moeten nog verder uitgroeien. Wij hebben er ooit ook zo ongeveer uitgezien. Foto AvBH

Dit is de Neurula, het mooist te zien aan het middelste ei. Het embryo strekt zich, over de lengte loopt een gleuf, de neurale buis die het ruggenmerg vormt. Straks sluit die zich. Rechts boven zijn de aanleg van de ogen en de kieuwen te zien. Die moeten nog verder uitgroeien. Wij hebben er ook zo ongeveer uitgezien. Foto AvBH

 
Vorig jaar is de hele ontwikkeling mislukt. Alle eieren, honderden waren het er, stierven. De eieren die het wel tot kikkervisje brachten haalden het ook niet. Waarschijnlijk komt dat door de regen die er is gevallen toen. Regen is zuur en daar kunnen ze niet tegen. Ik weet van vroeger, dat kikkereieren heel gevoelig zijn voor verandering van water. In kraanwater dat je in een aquarium stopt redden ze het niet. Ze ontwikkelen zich het beste in hun eigen water. Een tuinvijver is geen natuurlijk water. Toch is het eerder wel goed gegaan. Ik heb jaren meegemaakt, dat de kikkertjes overal in de tuin rond sprongen, achterna gezeten door katten.
 

Pas gelegde eiklompen steken altijd en beetje boven water uit. Hier zie je heel goed de omringende dooier en het nog ronde embryo. Dit is de nacht voor de foto gelegd. De bruine kleur is ontstaan door de flits.

Pas gelegde eiklompen steken altijd een beetje boven water uit. Hier zie je de grijsblauwe dooier met in het midden het nog ronde embryo. De eieren zijn de nacht voordat de foto is gemaakt gelegd. De bruine kleur ontstaat door de flits. Foto AvBH

 
Wanneer je leerplaten ziet waarop de kikkerontwikkeling van ei tot volwassen kikker wordt getoond, dan geven die allemaal een kortere tijdsduur op voor de verschillende ontwikkelingsfasen. Bij mij buiten duurt het langer. Begrijpelijk, want koudbloedige dieren leven al naar gelang de temperatuur sneller of langzamer. De meeste leerplaten zijn getekend naar dieren in het laboratorium waar het warmer is.

 

Dit spel gaat nog wel even door. In steeds wisselende groepen. Foto AvBh

Dit spel gaat nog wel even door. In steeds wisselende groepen. Foto AvBh

 

Schoolplaat waarop de ontwikkeling van de kikker te zien is. Rechtsboven en in het midden boven komen overeen met de foto's. Copyright 1941 Carleton College Biology Department

Schoolplaat waarop de ontwikkeling van de kikker te zien is. De stadia rechtsboven en midden boven komen overeen met mijn foto’s.
Copyright 1941
Carleton College Biology Department

 
Mijn kleindochter van bijna drie heeft haar eerste eitjes op haar kamertje staan. Toen ze ze zag kon ze het verband met de volwassen kikker nog niet leggen. Ze staarde niet begrijpend in het potje met dril. Het bleef abstract. Maar ja, dat was voor de volwassen middeleeuwer bij het verdwijnen van de zwaluwen in de winter ook het geval. Zij dachten dat die in de modder kruipen waar ze hun nesten van metselen. Nu verdwijnen zwaluwen ook in rap tempo, maar weten we hoe dat komt. Geen modder meer.

 

Muis in huis

 
De gemeente heeft een maand terug het plantsoentje voor ons huis geschoond. Dat hield in, dat alle planten die er stonden zijn verwijderd. Er is gemest en er zijn nieuwe planten neergezet. We hebben dat al eerder meegemaakt. Deze ingreep zorgt ervoor, dat de muizen die in het plantsoen leven wegvluchten en in de huizen verzeild raken.

 
Apodemus-sp_bosmuis_IMG_1720_140314_800x600

 
Zo ook deze keer. Een van onze twee katten bracht eerder twee bosmuizen, Apodemus spec. mee naar huis. Een daarvan is direct opgegeten, maar de andere ontsnapte en vestigde zich in de keuken achter het aanrecht. Daar hoorden wij hem een paar weken scharrelen. De katten bleven er ‘s nachts voor op en posteerden zich bij de afwasmachine. Zo’n twee weken was er een patstelling. De muis liet zich niet vangen en de katten kregen hem niet te pakken. Tot gisteren. Plotseling was er veel kabaal, de siamees liep met een muis door het huis, liet hem los en begon het wrede spel dat steevast eindigt met een kleine maaltijd.

 

Muizen verdediogen zich zelfs tegen katten. Deze probeerde de kat in de lippen en de neus te bijten. sprong daar zelfs naartoe.

Muizen verdedigen zich tegen katten. Deze probeerde de kat in de lippen en de neus te bijten. En sprong daar zelfs naartoe.

 
Voor de muis liep het goed af. Nadat ik de foto’s maakte kon ik hem vangen en verderop in het plantsoen loslaten. En nu maar hopen, dat hij niet terugloopt naar ons huis waar ie al aardig gewend was.
 

MuseumJeugdUniversiteit 2014

 
Vandaag was het zover. Na twee jaar was ik weer uitgenodigd om de studenten van de MuseumJeugdUniversiteit te vermaken met een college over geluiden die dieren maken. Daarbij moest ik mij vooraf verdiepen in het blaffen van vogels. Dit nu lukte niet echt. Het enige voorbeeld van een vogel die een keffertje kan imiteren is al geruime tijd niet meer waargenomen. En dus moest ik mij beperken tot de muzikale kracht en pracht van onze vogels in de vrije natuur.

 

Ondanks het mooie weer waren zo’n 40 studenten naar het Museon gekomen. Kritisch als altijd volgden zij het college.

Ondanks het mooie weer waren zo’n 40 studenten naar het Museon gekomen. Kritisch als altijd volgden zij het college. Hier de eerste groep.

 

En hier de groep van het tweede uur.

En hier de groep van het tweede uur.

 
Na afloop gingen de meeste studenten met hem op de foto. Ik ervoer het allemaal als erg positief. Wat wil je ook anders. Zij komen geheel vrijwillig en gedreven door een groot verlangen naar meer kennis naar het museum. Het verslag van mijn vorige college op Moederdag twee jaar geleden staat hier.
 

De warme muur: spinnen

 
In muurspleten vinden veel koudbloedige dieren onderdak tijdens de winter. Ze profiteren daarbij een klein beetje van de warmte die van binnen naar buiten uitstraalt. Tijdens strenge winters trekken ze het huis binnen. 

Over een paar weken verwisselt deze jager de muur voor de bodem om achter zijn prooien aan te gaan.

Zonnende wolfspinman, Pisaura amentata. Dat het een man is zie je aan de bokshandschoentjes waarmee het sperma wordt overgebracht tijdens de paring. Over een paar dagen verwisselt hij de muur voor de grond om achter zijn prooien aan te gaan.


 
Overdag komen nu spinnen uit de muur tevoorschijn om op te warmen in de lentezon. Opgewarmd zijn ze in staat om ‘s nachts op jacht te gaan.
 
Over een maandje verkassen de spinnen naar de struiken, paren en dragen dan hun pakketje met eieren rond.

Over een maandje verkassen de Grote wolfspinnen naar de struiken, paren daar en lopen met hun pakketje met eieren rond. Foto’s AvBH


 
Ondanks de koude staat deze huisspinman, Tegenaria sp. met 'gebalde' vuisten tegenover de fotograaf, op zoek naar prooi of een vrouw. Foto's AvBH

Ondanks de koude staat deze huisspinman, Tegenaria sp. met ‘gebalde’ vuisten tegenover de fotograaf, op zoek naar prooi of een vrouw. Foto’s AvBH