Over Wilde Wijde Wereld

Wilde Wijde Wereld biedt originele, nieuwe invalshoeken en gezichtspunten en stimuleert op een andere manier naar de natuur te kijken.

Internationale Dag van de Biodiversiteit 2017

 

Gisteren was het De Internationale Dag van de Biodiversiteit. Ondanks dat het al voorbij is toch even aandacht daarvoor. Wie weet van deze dag? Ik moest vandaag denken aan het piepkleine stukje nieuwe natuur vlak bij waar ik woon: het Gruttolandje in het Buytenpark in Zoetermeer. Het laat zien dat, hoe klein ook, biodiversiteit teruggebracht kan worden waar het verloren ging. Kijkend naar de vogels die daar hun opwachting maken, zes paar broedende kluten waarvan al een aantal met jongen, en een paartje zeldzame steltkluten, zomertalingen, kemphanen, kleine plevieren, grutto’s, tureluurs, bergeenden en kieviten ook met jongen en vele andere, mijmer ik over hun aller terugkeer naar de grote groene polder achter dat landje zonder biodiversiteit. Zij zijn er klaar voor. Nu wij nog!

Bergeendje

 

Steltkluten

Bosruiter

BEVRIJDINGSDAG

Bij het doornemen van het herbarium van het Museon stuitte ik bij museumnummer 224165 op vier gedroogde bloemen van de narcis. Er zat een verklaring bijgeplakt van Seymour Howard, in 1955 de Lord Mayor van London. Op 29 april 1955 zijn deze bloemen en de verklaring boven Den Haag uitgestrooid om de voedseldroppings van tien jaar daarvoor te herdenken.
De Lord Mayor schreef het volgende:

“My dear Burgomaster:
To-day the citizens of London remember with what joy they heard the good news ten years since of the liberation of your Country and your City.
They join with me in sending Goodwill Greetings and congratulating you and your Citizens on all the progress made in this decade under the wise leadership of Her Majesty Queen Juliana and her Ministers.
We in this City have the highest regard and esteem for Her Majesty and her Consort H.R.H. Prince Bernhard.
On behalf of the Citizens and Corporation of London, I wish you and the Peoples of The Hague and throughout the Netherlands abiding Peace and prosperity.
Yours very sincerely, Seymour Howard, Lord Mayor of London.”

Dhr Marquardt, herbarist en plantenkenner aarzelde niet, raapte vier bloemen op, droogde die en legde die in in zijn Haagse herbarium samen met een van de folders die boven het centrum van de stad werden uitgestrooid. Zijn herbarium vormde later de basis voor het herbarium van het Museum voor het Onderwijs. Bij een reorganisatie van de collectie stuitte ik in 2010 op dit herbariumblad. Ik besloot er een stukje over te schrijven voor het Vriendenblad van het Museon.

Het herbariumvel met nummer 224185 waarop een in 1955 afgeworpen pamflet en vier narcissen.

Ring uit Parijs

 
Eergisteren kreeg de website van het Museon uit Otterlo op de Veluwe een berichtje over een vogel die dood was gegaan in een tuin. Bijzonder deze keer was, dat de vogel een ring droeg. Omdat er Museum Paris op staat betekent het, dat de vogel ergens in Frankrijk is geringd. Onze oudconservator biologie kon de vraag wel beantwoorden. Hij vroeg direct foto’s en andere gegevens van de vogel op bij de vinder Marian in Otterlo. Het bleek om een vink, Fringilla coelebs te gaan.
 

Fringilla coelebs_20160401_154524_MarianVerveer_web
 

De vinder schreef, dat de vogel verzwakt in haar tuin was gekomen en dat hij na nog wat voer te hebben gekregen was doodgegaan. De vogel was tijdens zijn trektocht iets overkomen. Wat daar komen we niet meer achter. We zitten nu middenin te trektijd. Miljoenen vogels verplaatsen zich nu ik dit zit te schrijven van hun wintergebieden naar hun broedplaatsen in het noorden van Europa. Het zijn gevaarlijke tochten en onder die miljoenen trekvogels zijn er altijd wel een paar die het niet halen of verongelukken. En dus had deze vink pech en haalde het niet.
 

Fringilla coelebs_20160401_154640_MarianVerveer_web
 

Ik heb het nummer dat op de ring staat zojuist naar het Natuurhistorisch Museum in Parijs gestuurd en kreeg prompt een automatisch antwoord. Daarin schreven ze, dat ze de plaats in Frankrijk waar de vogel eerder gevangen en geringd is zullen opsturen. Dan kom ik ook te weten hoe oud de vogel geworden is en dus hoeveel keer hij die gevaarlijke trektocht heeft gemaakt. De natuur is nooit aardig voor haar bewoners…
 

Kroeskarper: de enige echte goudvis

 
Zaterdag was de jaarlijkse landelijke Natuurwerkdag. In Zoetermeer was de Natuurtuin in het Westerpark aan een schoonmaakbeurt toe. Met harken werden planten verwijderd uit de sloten en vijvers. Een schelpen- en slakkenkenner ging te water met een korf. En in de tuin waren tafels met waterbakken neergezet om de dieren die met de planten mee kwamen te bekijken.
 

Op zoek naar waterleven.

Op zoek naar waterleven.

 
Klap op de vuurpijl was een kroeskarper, Carassius carassius, van tien centimeter. Een prachtig goudgekleurde vis met een hoge rug. Deze vis zou door zijn prachtige kleur eigenlijk goudvis moeten heten en de meestal rode goudvis op zijn beurt zou een andere naam moeten hebben. Want die is allesbehalve goudkleurig. De kroeskarper is vooral te vinden in plantenrijke wateren die ’s nachts zonder zuurstof raken omdat planten de zuurstof opnemen. Kroeskarpers voelen zich goed thuis in water dat uitdroogt. Ze kruipen dan weg in de modder totdat er weer water komt.
 
Kroeskarper, de enige echte goudvis  

Deze prachtige vis zit nu tijdelijk bij mij thuis in een aquarium. Het is lang geleden, dat ik kroeskarpers in het schepnet kreeg. Zo herinner ik mij dat ik ze wel eens levend op het strand vlakbij de uitwatering in Katwijk heb gevonden. Tijdens het spuien door Rijnland via de Oude Rijn waren ze met andere zoetwatervissen waaronder zeelten en voorntjes in zee geloosd. Ik vond toen twee nog levende kroeskarpers die ik bij Rijnsburg heb losgelaten in een sloot.
 

Behalve kroeskarpers vingen we zaterdag nog drie zeelten, Tinca tinca, een groot aantal tiendoornige stekelbaarzen, Pungitius pungitius, en een paar rietvoorns, Scardinius erythrophthalmus.
 

Waterbeestjes op zaterdag 7 november in het park

 

Ik heb wat waterdiertjes verzameld die ik als illustratie gebruik bij een excursie hier in de natuurtuin in november. We gaan dan met kinderen de sloten schonen. Wat er aan levende dieren en planten uitkomt kunnen ze bij mij brengen. We doen de dieren in aquaria en zoeken samen uit wat er gevangen is. Hoewel het water in de tuin niet heel erg rijk aan waterleven is, blijft het toch de moeite waard. Want wie heeft er wel eens een bloedzuiger gezien, of een waterwants of waterkever in zijn hand gehad?

 

Bovenaanzicht van de Brede bloedzuiger, Glossiphonia complanata. Rechts zijn zes piepkleine ogen te zien. De zwarte vlekken in het midden zijn blindzakken die deel uitmaken van de darm

Bovenaanzicht van de Brede bloedzuiger, Glossiphonia complanata. Rechts zijn zes piepkleine ogen te zien. De zwarte vlekken in het midden zijn blindzakken die deel uitmaken van de darm

 

Links is de zuignap te zien. De bloedzuiger beweegt zich voort door de kop vast te zetten en dan de zuignap daar vlak achter te plaatsen. Foto's AvBH

Onderaanzicht. Links is de zuignap te zien. De bloedzuiger beweegt zich voort door de kop vast te zetten en dan de zuignap daar vlak achter te plaatsen. Foto’s AvBH

 
Maak kennis met het leven in het zoete water en kom op 7 november naar de natuurtuin in het Westerpark en vang libellenlarven, waterkevers, bloedzuigers en vele andere dieren en planten.