Over Wilde Wijde Wereld
Wat is biodiversiteit? Het is de variatie in levende organismen – inclusief de mens – op het land, in het water en in de atmosfeer. De blog laat biodiversiteit zien aan de hand van de Museoncollectie en wat je buiten kunt tegenkomen.
Wilde Wijde Wereld biedt originele, nieuwe invalshoeken en gezichtspunten en stimuleert op een andere manier naar de natuur te kijken. Wilde Wijde Wereld schrijft korte, educatieve teksten aangevuld met foto’s, filmpjes en geluidsfragmenten. Dit maakt van de site ook een nuttig en inspirerend naslagwerk voor het onderwijs.
Gegroeid als kool
Wim Verheul stuurde opnieuw een foto van het nestje met de jonge mezen. Hij stuurde ze eerder als koolmezen. Nu blijken het jonge pimpelmezen te zijn. De foto is gisteren, woensdag gemaakt. De vorige foto’s zijn van 18 april, een maand geleden (de eieren) en 29 april, twee weken geleden (kale bedelende jongen). Om die foto’s van toen te vergelijken klik HIER.
De jonge pimpels zijn gegroeid als kool sinds ze een maand geleden als eitje ter wereld zijn gekomen. Foto Wim Verheul
MuseumJeugdUniversiteit 2012
Moederdag 2012 trad het Museon toe tot de MuseumJeugdUniversiteit. Het begin was feestelijk. Ik mocht vanochtend het eerste college geven. Over het onderwerp, ja natuurlijk: Moeders in de Natuur. De revue passeerden zaken als hoe lang zijn er al moeders (en vaders natuurlijk, maar die komen later - hoe kan het anders – op Vaderdag 17 juni aan bod). Waarom zijn ze er eigenlijk? Hebben ze allemaal een man nodig om de kinderen groot te brengen? Het werd allemaal duidelijk met foto’s, films en opgezette dieren uit de rijke museumcollectie.
De organisator, collega Aaike van Oord, vervulde zijn functie van pedel perfect. Om de vijf minuten vlagde hij hoeveel tijd ik nog had…. Aan het einde studeerden de studenten snel een lied in, dat lang geleden speciaal voor moeders is geschreven. Na een kort bezoek aan de oermoeder van het Museon, de reconstructie van een Neanderthalervrouw, brachten de studenten vanaf de balustrade boven dit lied voor de verzamelde moeders ten gehore. Een goede luisteraar kan hier een duidelijk Limburgs accent in bespeuren.
De studenten met hun familie voor de uitreiking van de certificaten. Foto Museon (AvO)
De volgende collegereeks wordt gegeven op de zondagen 2 september, 7 oktober, 4 november en 2 december. Bekijk hier het programma. Onze universiteit heeft dit jaar geen numerus clausus en neemt nog studenten aan. Wil je de Museoncolleges volgen, dan snel inschrijven.
Ouders mogen niet mee de collegezaal in. Voor hen wordt ouderopvang geregeld.
Waarom leggen vogelvrouwen zoveel eieren?
Ieder voorjaar opnieuw verbaas ik mij over vogelnesten die tot de rand met eieren zijn gevuld. Waarom zo’n overproductie van eiwit en kalk door moeders? Deze vraag is tot 1859 onbeantwoord gebleven zo ie al gesteld werd. In dat jaar verscheen Darwins ‘On the Origin of Species by Means of Natural Selection’. Darwin poneerde daarin, dat overproductie in de natuur een algemeen voorkomend verschijnsel is. Hij veronderstelde variatie in eigenschappen zodat bij veranderende omstandigheden buiten alleen de best aangepaste nakomelingen konden overleven. En daarom is overproductie nodig. Wim Verheul stuurde vorige week foto’s van een pimpelmeesnest waaruit de overproductie blijkt.
Wim: “Hallo Arno hier zijn de foto’s van het nest van de pimpelmeesjes bij ons in de tuin. Het nestje is heel economisch gebouwd, het bestaat zo wat geheel uit mos en is aan de binnenkant rond met daarboven een hele kleine opening en de bovenkant is afgewerkt met allemaal honden- en kattenharen. Er zit ook mos in wat heel slim vocht vasthoudt en dat is nodig om de eieren uit te laten komen. Ik heb de eieren geteld en het waren er 15. Als je de eieren telt op de foto kom je al tot 13 eieren.”
15 Eieren van een pimpelmees klaar om bebroed te worden.
Het nest 11 dagen later. De meeste eieren zijn uitgekomen. Foto's Wim Verheul
Wie in de herfst kijkt naar de enorme hoop kastanjes en eikels onder de ouderbomen realiseert zich, dat er een gigantische overproductie is. En in het voorjaar is het helemaal raak: maar een paar van de vele miljoenen stuifmeelkorels (pollen) van wilgen en grassen bereiken hun doel - de stamper van een bloem - niet. De rest plaagt een paar weken lang de neuzen en kelen van talloze hooikoortslijders.
Lach naar het vogeltje….
Ieder jaar broeden meerkoeten in de Museonvijver. Meestal zonder veel succes. De koeten hebben nu een plek gevonden op nog geen meter van de kant aan de zijkant van het gebouw. Het levert leuke plaatjes op. Voorbijgangers gaan samen met de meerkoet op de foto.
Een meerkoetenpaar is open en bloot en met veel vertrouwen op een goede afloop, in de vijver van het Museon neergestreken. Aan de kant van de Kennedylaan, de drukste verkeersstraat van Den Haag.
Meerkoeten waren vroeger zeldzaam als broedvogel in de stad. Ze zijn nu niet meer weg te denken en verdedigen hun territoria met grote inzet en zijn nog succesvol ook.
Lach naar het vogeltje..... Foto's AvBH
Mossel en vis
Al eerder schreef Wilde Wijde Wereld over de steur, Acipenser sturio, de leverancier van kaviaar. Steur is net als houting, zeeprik, rivierprik en zalm een vis die voor zijn voortplanting de rivieren optrekt. Op de zalm na, die naar beekjes in het hooggebergte doortrekt, leggen de andere soorten hun eieren in de beddingen in de beneden- en middenloop van grotere rivieren zoals de Rijn en de Maas. Toen in de tweede helft van de vorige eeuw door steeds toenemende industriële lozingen extreme riviervervuiling optrad, werd die door de vis duur betaald. De bestanden hebben zich nooit meer helemaal hersteld. De houting geldt voor ons land als uitgestorven sinds 1930. Zeeprik en rivierprik komen nog sporadisch de rivieren op.
- De voortplanting van de rivierparelmossel hangt af van de steur. De mossellarven hechten zich aan de kieuwen van de steur.
De steur zet zijn eieren deels af in de rivierparelmossel, Margaritifera auricularia. De larven van mossel en vis halen hun zuurstof uit het door de mossel en langs de kieuwen van de vis stromende zuurstofrijke water.
Met het verdwijnen van de rivierparelmossel, Pseudunio auricularia, verdween de steur uit de Europese rivieren. De industriële vervuiling speelde daarbij een grote rol.