Over Wilde Wijde Wereld
Wat is biodiversiteit? Het is de variatie in levende organismen – inclusief de mens – op het land, in het water en in de atmosfeer. De blog laat biodiversiteit zien aan de hand van de Museoncollectie en wat je buiten kunt tegenkomen.
Wilde Wijde Wereld biedt originele, nieuwe invalshoeken en gezichtspunten en stimuleert op een andere manier naar de natuur te kijken. Wilde Wijde Wereld schrijft korte, educatieve teksten aangevuld met foto’s, filmpjes en geluidsfragmenten. Dit maakt van de site ook een nuttig en inspirerend naslagwerk voor het onderwijs.
Walvisluizen
We noemen ze walvisluizen (Cyamidae), maar het zijn kreeften en geen luizen. Ze leven behalve op walvissen ook op dolfijnen. Op verzwakte en zieke dieren nemen ze snel in aantal toe. Die kunnen aanspoelen en een onaangename dood sterven. Als ze op tijd gevonden worden, belanden ze in een opvangcentrum en worden daar van hun parasieten verlost. Na aangesterkt te zijn kunnen ze terug naar zee.
Dode bruinvis, Phocoena phocoena, met wonden over de hele huid. Links zijn grote aantallen walvisluizen te zien.
Close-up opname van de walvisluizen op dezelfde bruinvis die op 29 maart 2010 aanspoelde op Vlieland. Foto’s Pierre Bonnet, Ecomare
Parasieten zijn deel van de biodiversiteit. Net als hun slachtoffers waar ze van afhankelijk zijn. Wij zien ze niet zitten, verachten ze, en bestrijden ze op alle mogelijke manieren. Kattenvlooien verlammen we met vlooienpoeder, luizen doden we met elektrisch geladen kammen en voor de uitdrijving van wormen bij koe en hond geven we pillen. Al die middelen willen vriendelijk zijn voor de gekwelden en gewild onvriendelijk voor de parasieten en slecht voor het milieu.
Met dank aan Pierre Bonnet en Rob Hammer van Ecomare op Texel.
De kies van Julia
Varkenskies door Julia van Sminia gevonden langs een meer in Italië. Varkenskiezen zijn niet vlak afgesleten zoals koeien- en paardenkiezen.
Regelmatig nemen bezoekers voorwerpen mee naar het museum om achter de naam te komen of ze sturen een vraag via het contactformulier of een foto met vraag direct naar ons mailadres. Vaak zijn het stukjes skelet van vee of fossielen. Op donderdag 15 december kwamen Julia en haar vader met een kies naar het museum. Om haar te stimuleren er zelf achter te komen gaf ik een paar algemene zoekopdrachten voor het internet mee (o.a. kies, zoogdiertanden en kiezen en mammal teeth) om sites te vinden met afbeeldingen van tanden en kiezen van Europese zoogdieren. “Daar moet je maar eens kijken en laat me weten waarop je uitkomt.” Binnen een paar uur kwam Julia met het goede antwoord:
“Beste Arno,
Ik denk dat het de tanden van een wild zwijn zijn. Heel erg bedankt voor uw hulp. Groetjes, Julia”
Dit scharrelvarken is op de weg terug naar huis op de rand van de Hongaarse puszta. Elke dag gaan ze tot een paar kilometer ver weg van de boerderij en tegen donker zoeken ze de stal op voor de nacht. De boer heeft er nauwelijks omkijken naar. Foto’s: AvBH
Het Museon wacht op meer van zulke vragen!
Maansverduistering
Verscholen achter wolken was zij boven de horizon gekomen. Twintig minuten duurde het voordat zij boven het bewolkte Limburgse heuvelland was uitgeklommen. De volledige bedekking was bij opkomst al bijna voorbij. Hier trekt de centrale aardschaduw naar boven weg.
Vanaf de maan gezien zijn we allemaal gelijk (vrij naar Multatuli). Bij deze maansverduistering, waarbij de zon bij maansopkomst nog boven de horizon stond, was voor de waarnemers letterlijk te ervaren, dat zij exact tussen zon en maan stonden.
Door de laatste zonnestralen beschenen kerktorens van Maastricht, bij maansopkomst. Foto's AvBH
Maan komt morgen gedeeltelijk verduisterd op
Morgen 10 december komt de maan gedeeltelijk verduisterd op, vlak voordat de zon onder is gegaan. De volledige bedekking van de maan door de aardschaduw is dan al voorbij. In Rusland en verder naar het oosten is de volledige bedekking wel goed te zien.
Witsnuitdolfijn
Op de bruinvis na is de witsnuitdolfijn, Lagenorhynchus albirostris, de talrijkste dolfijn in de Noordzee. Omdat ze niet vaak bij de kust komen, zijn de meeste waarnemingen afkomstig van schepen. Van onze kust zijn meer dan 200 strandingen bekend.
De witsnuitdolfijn van het Museon, een volwassen vrouwtje, is op 15 december 1980 aangespoeld op het strand van de Kaloot bij Vlissingen. Museoncollectienummer 216367b
Een stranding is meestal een teken, dat het dier niet in goede conditie verkeert of ziek is. Dat was het geval bij de witsnuitdolfijn die op 4 december bij Den Helder aanspoelde. Dit dier heeft het niet gered in tegenstelling tot de witsnuitdolfijn die eerder op Ameland aanspoelde. Na opgeknapt te zijn – in dit geval bij opvangcentrum SOS-Dolfijn in Harderwijk – wordt dit dier weer in zee uitgezet.
NASCHRIFT: Helaas, de dolfijn van Ameland heeft het niet gered. Op 12 december is dolfijn Robbie gestorven.
Het beschilderde afgietsel van het vrouwtje witsnuitdolfijn van de Kaloot in Zeeland. In onze collectie is het skelet aanwezig met inschrijfnummer 73515.